Circular Design Product-Upcycle Product: พลิกโฉม SME ด้วยเศรษฐกิจหมุนเวียน (ตอนที่ 4)

สานต่อเจตนารมณ์ สู่นวัตกรรมเปลี่ยนโลก

จากการเดินทางผ่านบทความใน 3 ตอนที่ผ่านมา ได้เห็นถึงศักยภาพและความคิดสร้างสรรค์ของผู้ประกอบการไทยในโครงการ “กิจกรรมการสร้างมูลค่าเพิ่มผลิตภัณฑ์ด้วยโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Design Product-Upcycle Product) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568” โดยกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม (DIPROM) ที่ได้พลิกโฉม “ของเสีย” ให้กลายเป็น “ของสวย” ที่เปี่ยมไปด้วยมูลค่า ทั้งในเชิงพาณิชย์และเชิงสิ่งแวดล้อม ได้เห็นตัวอย่างความสำเร็จจากผู้ประกอบการหลากหลายสาขาที่กล้าจะเปลี่ยนวิถีการผลิตแบบเดิม สู่การหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ตามหลักการ BCG Model

ใน ตอนที่ 4 เป็นบทสรุปของซีรีส์นี้ จะพาทุกท่านไปทำความรู้จักกับอีก 3 ผู้ประกอบการที่มีความโดดเด่นไม่แพ้กัน พวกเขาคือจิกซอว์ชิ้นสำคัญที่เข้ามาเติมเต็มภาพรวมความสำเร็จของโครงการนี้ ด้วยการนำเสนอโซลูชันการจัดการขยะอุตสาหกรรมที่ท้าทาย ทั้งเศษเหล็กจากเครื่องจักร ซองฟอยล์บรรจุภัณฑ์ที่ไม่สามารถรีไซเคิลได้และฟิล์มพลาสติกเหลือทิ้งจากการทดลอง ให้กลับมามีชีวิตใหม่อีกครั้ง พร้อมทั้งบทสรุปที่จะชวนให้ทุกภาคส่วน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์ ได้ตระหนักถึงพลังของการ “อัปไซเคิล” ว่าคือทางรอดและทางรุ่งของธุรกิจในอนาคต

3 ผู้ประกอบการผู้นำการเปลี่ยนแปลง: เปลี่ยน ‘ขยะ’ ให้เป็น ‘โอกาส’

ในตอนนี้จะเจาะลึกถึงแนวคิดและกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของผู้ประกอบการ 3 รายสุดท้าย ที่ได้พิสูจน์ให้เห็นว่า นวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์สามารถเปลี่ยนสิ่งไร้ค่าให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์รักษ์โลกที่น่าทึ่งได้อย่างไร

1. บริษัท เอส.พี. เอเซีย กรุ๊ป จำกัด: จากเศษเหล็กอุตสาหกรรม สู่ “TIME MACHINE” แห่งกาลเวลา

ในแวดวงอุตสาหกรรมหนัก เศษเหล็กจากการตัดแต่งหรือกระบวนการผลิตเครื่องจักรมักถูกมองเป็นเพียงขยะที่รอการหลอมทำลาย บริษัท เอส.พี. เอเซีย กรุ๊ป จำกัด มองเห็นต่างออกไป เขานำเศษเหล็กรูปทรงต่าง ๆ ที่เหลือจากกระบวนการผลิตเครื่องจักรอุตสาหกรรม มาชุบชีวิตใหม่ภายใต้ชื่อผลงาน “TIME MACHINE” (นาฬิกาอัปไซเคิล)

• แนวคิดและแรงบันดาลใจ: ด้วยแรงบันดาลใจจากแนวคิด Circular Economy และ Upcycling ทางบริษัทมุ่งเน้นการสร้างมูลค่าใหม่ (Up-Creation) ให้แก่วัสดุที่แข็งแกร่งอย่างเหล็ก โดยสื่อสารผ่านคอนเซ็ปต์ “เวลาใหม่จากวัสดุเดิม เพื่อโลกที่ยั่งยืน” เป็นการย้ำเตือนให้ผู้คนตระหนักถึงคุณค่าของทรัพยากรที่หมุนเวียนกลับมาใช้ได้ไม่รู้จบ
• การออกแบบที่โดดเด่น: TIME MACHINE ไม่ใช่นาฬิกาธรรมดา แต่เป็นงานศิลปะเชิงอุตสาหกรรม (Industrial Art) ที่นำรูปทรงเรขาคณิตของเศษเหล็ก โดยเฉพาะวงกลม มาจัดวางซ้อนทับกัน สร้างมิติความลึกและความน่าสนใจด้วยคู่สี ดำ เบจ และสีธรรมชาติของโลหะ ตัวนาฬิกาถูกออกแบบให้ใช้งานได้ทั้งแบบแขวนและตั้งโต๊ะ และที่พิเศษคือสามารถใช้งานได้ทั้งสองด้าน (Dual-Sided) ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์คนรุ่นใหม่ที่มองหาสินค้าแต่งบ้านที่มีเรื่องราวและสะท้อนตัวตน
• ผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อม: นอกจากความสวยงาม ดิบ เท่ แล้ว ผลิตภัณฑ์นี้ยังช่วยโลกได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยสามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้ถึง 18.44% (จาก 2.82 KgCO₂e เหลือ 2.30 KgCO₂e ต่อชิ้น) พิสูจน์ให้เห็นว่าอุตสาหกรรมหนักสามารถมีความละเอียดอ่อนต่อสิ่งแวดล้อมได้

2. บริษัท น่ารัก-เทียร่า จำกัด: ความอ่อนโยนที่ยั่งยืน กับ “NARAK 1DAY + BORN AGAIN”

เมื่อพูดถึงขยะที่จัดการยากที่สุดประเภทหนึ่งคือ บรรจุภัณฑ์ฟิล์มหลายชั้น (Multilayer Film) ที่มีส่วนผสมของอะลูมิเนียมฟอยล์ เช่น ซองแชมพู มักไม่สามารถนำไปรีไซเคิลได้โดยง่าย บริษัท น่ารัก-เทียร่า จำกัด ผู้ผลิตสินค้าแม่และเด็กชื่อดัง จึงสร้างสรรค์ผลงาน “NARAK 1DAY + BORN AGAIN” หรือ ถาดพลาสติกสำหรับชุดของขวัญเด็กแรกเกิด

• แนวคิดและแรงบันดาลใจ: จากซองแชมพูที่มีตำหนิในกระบวนการผลิต เดิมต้องถูกทิ้งเป็นขยะ ได้นำมาผ่านกระบวนการล้างทำความสะอาด หลอมและฉีดขึ้นรูปใหม่ตามหลักการ 4R 1U (โดยเฉพาะ Up-cycle และ Reuse) เปลี่ยนขยะบรรจุภัณฑ์ให้กลายเป็น “ของขวัญเพื่อโลก” ที่เชื่อมโยงกลับไปยังกลุ่มสินค้าหลักของบริษัท
• การออกแบบที่ใส่ใจ: ถาดพลาสติกอัปไซเคิลนี้ ออกแบบด้วยรูปทรงรี พื้นผิวเรียบมน ไร้เหลี่ยมมุม เพื่อความปลอดภัยสูงสุดต่อเด็กแรกเกิด เลือกใช้โทนสีพาสเทลที่สอดคล้องกับซองแชมพูต้นทาง ให้ความรู้สึกอ่อนโยนและน่ารัก จุดเด่นสำคัญคือ ฟังก์ชันการใช้งานที่ไม่ได้จบแค่เป็นบรรจุภัณฑ์ของขวัญ แต่ผู้รับสามารถนำถาดไปใช้ต่อ (Reuse) ในชีวิตประจำวันได้ เช่น ใส่ของใช้เด็กหรือวางประดับตกแต่งห้อง ช่วยยืดอายุการใช้งานพลาสติกและลดการทิ้ง
• ผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อม: นวัตกรรมนี้สร้างผลกระทบเชิงบวกอย่างมหาศาล โดยสามารถลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้สูงถึง 61.93% (จาก 1.97 KgCO₂e เหลือ 0.75 KgCO₂e ต่อชิ้น) เป็นการยกระดับภาพลักษณ์แบรนด์ที่ใส่ใจทั้งผู้บริโภคตัวน้อยและโลกใบใหญ่ไปพร้อมกัน

3. บริษัท ศูนย์วิทยาศาสตร์เบทาโกร จำกัด: เปลี่ยนขยะห้องแล็บ สู่แฟชั่นล้ำสมัย “ECO-FRIENDLY STATIONERY BAG”

ในห้องปฏิบัติการทดลอง มักมีวัสดุเหลือทิ้งจำนวนมากจากการทดสอบบรรจุภัณฑ์ บริษัท ศูนย์วิทยาศาสตร์เบทาโกร จำกัด จึงได้หยิบจับฟิล์มพลาสติกหลายชั้นที่เหลือจากการทดลองขึ้นรูปถาดใส่เนื้อสัตว์ มาแปลงโฉมใหม่เป็น “ECO-FRIENDLY STATIONERY BAG” (ชุดกระเป๋ารักษ์โลก)

• แนวคิดและแรงบันดาลใจ: ด้วยความตั้งใจที่จะเปลี่ยนของเสียให้มีมูลค่า (Waste to Value) บริษัทจึงนำฟิล์มพลาสติกที่เดิมต้องเสียค่าใช้จ่ายในการกำจัด มาสร้างสรรค์เป็นสินค้า Lifestyle ที่ใช้งานได้จริง สื่อสารตัวตนขององค์กรที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืน
• การออกแบบที่ทันสมัย: ชุดกระเป๋านี้ประกอบด้วย 3 รูปแบบการใช้งาน ได้แก่ กระเป๋าใส่เครื่องสำอาง กระเป๋าใส่เอกสาร A4 และกระเป๋าทรง Tote Bag ดีไซน์เน้นความทันสมัย น้ำหนักเบา และมีคุณสมบัติกันน้ำที่เป็นจุดเด่นของวัสดุฟิล์มพลาสติก เพิ่มความโดดเด่นสะดุดตาด้วยการใช้ผ้าสีเขียวนีออนในการเย็บขอบและทำหูหิ้ว สร้างความแตกต่างฉีกกฎสินค้าพรีเมียมองค์กรแบบเดิม ๆ
• ผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อม: โครงการนี้ช่วยลดภาระการจัดการขยะขององค์กรและลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ได้ 12.21% (จาก 1.31 KgCO₂e เหลือ 1.15 KgCO₂e ต่อชิ้น) แสดงให้เห็นว่าแม้แต่ในห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ ก็สามารถเป็นจุดเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์แฟชั่นที่ยั่งยืนได้

บทสรุป: ความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมของโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน

ความสำเร็จของโครงการ Circular Design Product-Upcycle Product 2025 ในครั้งนี้ ไม่ได้วัดเพียงความสวยงามของผลิตภัณฑ์ต้นแบบทั้ง 7 รายการ แต่ยังวัดได้จากดัชนีชี้วัดทางสิ่งแวดล้อมที่เป็นรูปธรรม จากการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (Carbon Footprint of Products) พบว่าทุกผลิตภัณฑ์สามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีนัยสำคัญ

• สูงสุดที่ 86.30% (บริษัท คอนิเมก จำกัด)
• 80.00% (บริษัท ศิริโฉม ช้อป จำกัด)
• 66.07% (บริษัท แบ็กส์ แอนด์ โกล์ฟ จำกัด)
• 61.93% (บริษัท น่ารัก-เทียร่า จำกัด)

ตัวเลขเหล่านี้คือเครื่องยืนยันว่า กระบวนการ Upcycle ไม่ใช่เพียงเทร็นด์ฉาบฉวย แต่เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพจริงในการลดโลกร้อน การนำวัสดุเหลือใช้ ไม่ว่าจะเป็นพลาสติก ผ้า เศษเหล็ก หรือเศษหนัง มาผ่านกระบวนการออกแบบใหม่ ช่วยลดการใช้วัตถุดิบตั้งต้น (Virgin Material) ลดพลังงานในการผลิตและลดปริมาณขยะฝังกลบ ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการบรรลุเป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ของประเทศไทย

ขอเชิญชวนผู้ประกอบการสู่อนาคตที่ยั่งยืนด้วย Upcycling

ถึงเวลาแล้วที่ภาคอุตสาหกรรม โดยเฉพาะอุตสาหกรรมการพิมพ์และบรรจุภัณฑ์ ซึ่งเป็นต้นน้ำและกลางน้ำที่มีวัสดุเหลือใช้ในกระบวนการผลิตจำนวนมาก จะหันมามอง “ของเสีย” ในมุมมองใหม่

ขอเชิญชวนผู้ประกอบการทุกท่านให้ความสำคัญกับการนำเศษวัสดุเหลือทิ้ง ไม่ว่าจะเป็นกระดาษ พลาสติก ฟิล์ม หรือหมึกพิมพ์ มาพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์รักษ์โลก (Upcycle Products) การปรับเปลี่ยนเพียงเล็กน้อยในกระบวนการคิด อาจนำมาซึ่งโอกาสทางธุรกิจที่ยิ่งใหญ่ ไม่ใช่เพียงการลดต้นทุนการกำจัดขยะ แต่กำลัง “สร้างมูลค่าเพิ่ม” ให้แก่ธุรกิจ สร้างภาพลักษณ์แบรนด์ที่รับผิดชอบต่อสังคมและเปิดประตูสู่ตลาดกลุ่มลูกค้าใหม่ที่ให้คุณค่ากับความยั่งยืน

โมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ไม่ใช่ทางเลือก แต่คือทางรอดของธุรกิจในยุคต่อไป มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยด้วยนวัตกรรมรักษ์โลก เปลี่ยนขยะให้เป็นทอง เปลี่ยนวิกฤตสิ่งแวดล้อมให้เป็นโอกาสทางธุรกิจ และร่วมกันส่งต่อโลกใบนี้ที่น่าอยู่ยิ่งขึ้นให้แก่คนรุ่นหลัง

“Upcycling: ดีต่อโลก ดีต่อเรา ดีต่อธุรกิจ”